Stanowisko IGR

Stanowisko

Instytut Gospodarki Rolnej negatywnie ocenia najnowszy projekt ustawy o zmianie ustawy o lasach, którego inicjatorem jest grupa 30 posłów Prawa i Sprawiedliwości.

    Zmiana ustawy przewiduje, że możliwe będzie zamienianie lasów, gruntów i innych nieruchomości Skarbu Państwa na lasy, grunty i inne nieruchomości w przypadkach uzasadnionych potrzebami i celami gospodarki leśnej albo polityki państwa związanej ze wsparciem rozwoju i wdrażaniem projektów dotyczących energii lub transportu służących upowszechnianiu nowych technologii oraz poprawie jakości powietrza. Zamiana dokonywana miałaby być przez nadleśniczego po uzyskaniu zgody dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych bądź dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych po uzyskaniu zgody Dyrektora Generalnego. Przy dokonywaniu zamiany należałoby uwzględnić kryterium wartości nieruchomości po dokonaniu wyceny przez osoby posiadające uprawnienia z zakresu szacowania nieruchomości. W przypadku zamiany dokonywanej przez Dyrektora Generalnego zamiana miałaby być dokonywana w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw klimatu oraz ministrem właściwym do spraw gospodarki, przy uwzględnieniu kryterium wielkości powierzchni nieruchomości, po dokonaniu wyceny, bez obowiązku dokonywania dopłat w przypadku różnej wartości zamienianej nieruchomości.

    Niniejszy projekt ustawy, pomimo bardzo krótkiej formy pod kątem objętości (zawarta jest na zaledwie jednej stronie A4) w istocie pociąga za sobą daleko idące konsekwencje i można, w praktyce, traktować go niemalże jako projekt ustawy o prywatyzacji Lasów Państwowych. Odbiór społeczny niniejszej ustawy oraz stanowiska różnych środowisk społecznych (w tym prawników) i organizacji pozarządowych (o bardzo różnych sympatiach ideowych) traktuje ją w takich właśnie kategoriach. Instytut Gospodarki Rolnej w pełni podziela tę opinię, uważa ją za w pełni uzasadnioną oraz ocenia negatywnie.

    Niniejsza ustawa z bardzo wielu względów musi budzić w opinii Instytutu Gospodarki Rolnej szereg wątpliwości.

    Konstytucja RP wprowadza regulacje mające na celu ochronę środowiska naturalnego oraz polskiej przyrody. Art. 5 Konstytucji stanowi, że Rzeczpospolita Polska strzeże niepodległości i nienaruszalności swojego terytorium, zapewnia wolności i prawa człowieka i obywatela oraz bezpieczeństwo obywateli, strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju. Środowisko rozumiane jest tu więc jako jeden z fundamentów polskiej państwowości, obok, między innymi, niepodległości i nienaruszalności terytorium. Zgodnie z art. 74 ust. 1 ustawy zasadniczej władze publiczne prowadzą politykę zapewniającą bezpieczeństwo ekologiczne współczesnemu i przyszłym pokoleniom. Należy zauważyć więc, że po stronie władz państwowych kształtuje się obowiązek stanowienia prawa mającego na celu dbałość o środowisko naturalne. Rezultatem tego jest istnienie w polskim prawodawstwie całego szeregu norm prawnych mających na celu ochronę polskiej przyrody, będącej istotnym elementem dziedzictwa narodowego i kulturowego. Działania polskiego prawodawcy muszą uwzględniać los przyszłych pokoleń, co oznacza konieczność ochrony Lasów Państwowych zarówno z racji na ich znaczenie z punktu widzenia ekologicznego, jak i z punktu widzenia kulturowego.

    Zauważyć należy, że działania zagrażające polskim lasom stoją w dalekiej sprzeczności z polityką ochrony klimatu. W świetle prowadzonej przez rząd polityki transformacji energetycznej, której cena jest bardzo wysoka, posunięcie grupy posłów Prawa i Sprawiedliwości należy uznać za daleko idącą niekonsekwencję oraz brak szacunku do szeregu branż, które muszą ponieść koszt europejskiej walki z globalnym ociepleniem.

    Ochrona środowiska naturalnego skutkuje tym, że „obowiązkiem władz publicznych jest zapewnienie poszanowania środowiska przez podmioty niepubliczne, co wymaga przede wszystkim działań ograniczających korzystanie z wolności i praw konstytucyjnych, zwłaszcza prawa własności i swobody działalności gospodarczej” (Garlicki L., Zubik M., Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, wyd. II, Warszawa 2016). W szczególności przyjąć należy, że lasy którymi zarządzają Lasy Państwowe nie może być przedmiotem prywatyzacji czy swobodnego obrotu pomiędzy Lasami Państwowymi a innymi podmiotami.

    Projekt ustawy zawiera również istotne uchybienia pod kątem jakości legislacji. Przedmiotowa zamiana ma być dokonywana przez Dyrektora Generalnego na wniosek ministra środowiska w porozumieniu z ministrem klimatu oraz ministrem gospodarki. Jest to elementarny błąd świadczący o wyjątkowo niestarannym przygotowaniu projektu – 8 października 2020 roku Ministerstwo Środowiska zostało zlikwidowane, dwa dni wcześniej powstało nowe ministerstwo, tj. Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Nie jest więc możliwe spełnienie wymogu współpracy pomiędzy Dyrektorem Generalnym a dwoma ministerstwami, co w świetle art. 106 Kodeksu postępowania administracyjnego uznać należy za wyjątkowo rażące uchybienie. Należy też zwrócić uwagę na fakt, że Dyrektor Generalny jest powoływany i odwoływany przez Ministra Klimatu i Środowiska (art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach), dlatego absolutnie nieakceptowalnym byłby pogląd, że negatywna opinia Dyrektora Generalnego będzie w stanie zatrzymać ewentualne działania Ministra Klimatu.

    Wątpliwości musi budzić fakt braku obowiązku dokonywania dopłat w przypadku różnej wartości zamienianych nieruchomości gdy zamiana prowadzona jest na potrzeby i cele polityki państwa. Może to prowadzić do sytuacji w której możliwe będzie prowadzenie polityki leśnej przez Lasy Państwowe w sposób rodzący dla nich negatywne konsekwencje majątkowe. Pojawi się możliwość prowadzenia zamiany rodzącej daleko idące, negatywne konsekwencje dla Lasów Państwowych. Może dojść bowiem do sytuacji w której Lasy Państwowe zmuszone byłyby oddawać obszary leśne innym podmiotom w zamian za np. wysypiska śmieci. Jest to sytuacja absolutnie niedopuszczalna. Należy tymczasem pamiętać o obowiązującej, na gruncie art. 2 Konstytucji RP, zasadzie racjonalności działań ustawodawcy.

Równolegle należy zauważyć, że gdyby rzeczywiście zachodziła sytuacja w której Lasy Państwowe muszą przeprowadzić stosowną zamianę w związku z prowadzoną przez państwo polityką to każdorazowa taka sytuacja mogłaby mieć miejsce ale na podstawie specustawy, co zapewniłoby dokonywanie jej tylko w realiach, gdy byłoby to niezbędne, oraz zapewniło społeczeństwu możliwość obserwacji działań polskich władz w zakresie obrotu nieruchomościami Lasów Państwowych.

    Reasumując, zdaniem Instytutu Gospodarki Rolnej przyjąć należy, że niniejszy projekt ustawy powinien zostać wycofany gdyż Lasy Państwowe nie mogą stać się przedmiotem prywatyzacji i stanowią istotny element tak polskiej gospodarki, jak i dziedzictwa narodowego. W przypadku przyjęcia ustawy Prezydent RP powinien skierować ją, w ramach kontroli prewencyjnej, do Trybunału Konstytucyjnego celem zbadania jej zgodności z ustawą zasadniczą, a gdyby tego nie zrobił i ustawa weszła w życie podmioty wymienione w art. 191 Konstytucji (np. grupa 50 posłów) niezwłocznie powinny złożyć wniosek do sądu konstytucyjnego by ten zbadał konstytucyjność niniejszej nowelizacji.

ZNASZ WAŻNY DLA ROLNICTWA TEMAT?

Skontaktuj się z naszymi ekspertami – znajdź nas w mediach.

Mail: biuro@instytutrolny.pl

Tel: +48 513 712 448

NIP: 7010522726

 

10 + 9 =